Πέμπτη, 2 Αυγούστου 2012

ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Το κόψιμο των λωτών
Πρωί κινήσαμε απ’ την όχθη με τις ορχιδέες και τα κανελλόδεντρα,
βράδυ ξεκουραστήκαμε από κάτω απ’ τις μουριές και τις φτελιές.
Μαζί κόβαμε βούρλα όλη μέρα οι δυο μας,
μα δε μαζέψαμε ούτε μια χουφτιά. (αγνώστου ποιητή)


            Η κλασική κινέζικη ποίηση είναι ένα τεράστιο φαινόμενο του παγκόσμιου πολιτισμού που στην Δύση έγινε πολύ αργά γνωστή για όποιους τέλος πάντων θέλησαν να την γνωρίσουν.

            Στην Κίνα, η ποίηση από τα πού παλιά χρόνια έγινε συστατικό στοιχείο της καθημερινής ζωής, μέσα από την κινέζικη ποίηση ο λαός μάθαινε τον τρόπο ζωής του, ένα από τα κλασικά αυτά βιβλία είναι το « Σιτσζίν» (βιβλίο τραγουδιών), το βιβλίο αυτό είναι μια συλλογή λαϊκών τραγουδιών και ύμνων της αρχαιότητας και αφορά την περίοδο 12ο με 7ο αιώνα προ Χριστού ο δε συγγραφέας είναι άγνωστος, το πιθανότερο είναι να είναι αποτέλεσμα συλλογικής δημιουργίας.






ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ο Κ. Π. Καβάφης και το κινέζικο ποιήμα «Ζωγραφισμένα».

            Τα «Σιτσζίν»  δεν έχει μόνο ποιητική αξία αλλά είναι και ένα αξιόπιστο χρονικό που οι ιστορικοί αντλούν πληροφορίες για την καθημερινή ζωή των κινέζων. Γοητεύει σ αυτά τα ποιήματα η καθαρότητα του αισθήματος, έτσι βλέπουμε μια κοπέλα να περιμένει την εξομολόγηση του αγαπημένου της ή μια γυναίκα να στεναχωριέται  που λείπει ο άντρας της στον πόλεμο ή μια μητέρα να κλαίει που λείπει ο γιός της στα ξένα, βλέπουμε ακόμα τον καημό του στρατιώτη που ονειρεύεται να επιστρέψει στο σπιτικό του. 

Στο «Τραγούδι του εβδόμου φεγγαριού» γίνεται λόγος για τις εργασίες του  αγρότη στην αρχαιότητα, την χαρά της δουλειάς, το παράπονο για την κακή συγκομιδή, ή ακόμα και την δυσαρέσκεια για τους καρπούς που πρέπει να δώσουν στον πρίγκιπα, στο τραγούδι του υλοτόμου αντηχεί η αγανάκτηση που οι πλούσιοι αφήνουν νηστικούς τους αγρότες.










ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : 
Τον 7ο αι. πΧ έκανε την εμφάνισή της η πρώτη κινέζικη συλλογή ποιημάτων, «Τα Κλασσικά της Ποίησης». Περιελάμβανε ποιήματα επικά και σατυρικά, μπαλλάντες, τραγούδια αγάπης, ωδές, αγωνιστικά τραγούδια, εποχιακά ποιηματάκια και εργατικά τραγούδια. Το βιβλίο αποτελούσε σύνθεση διαφόρων συγγραφέων και εμφανίστηκε μερικές εκατοντάδες χρόνια πριν τα περήφημα «'Επη του Ομήρου» των αρχαίων Ελλήνων.




            Ακόμα και σήμερα πολλές φράσεις από αυτά τα παμπάλαια τραγούδια χρησιμοποιούνται από τον κινέζικο λαό όπως πχ « μέρα μεγάλη σαν τρία χρόνια» (αν και η γλώσσα έχει γίνει ακατανόητη και θέλει ερμηνεία). Ας δούμε όμως αυτή η φράση πως δένει στο τραγούδι αυτού του βιβλίου :

«Κι ως φεύγω καλέ να μαζέψω κλαδιά ξεραμένα.
Μια μέρα μοναχά χωρίζουμε κι όμως την νοιώθω
Τρεις μήνες σαν ν έλειπες πέρα στα ξένα  !
Βοτάνια να κόψω σον λόγγο ως πηγαίνω
Μια μέρα μοναχά χωρίζουμε κι όμως το νοιώθω
Ολάκερες τρεις εποχές να προσμένω!
Κι ως φεύγω απ το σπίτι οι κρανιές σαν σκορπίζουν
Μια μέρα μοναχά χωρίζουμε κι όμως το νοιώθω
Τρεις  χρόνους μαζί μου δεν ήσουν!».




 




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ο Chu Yuan (Qu Yuan, 332-296 πχ) "Θα προτιμούσα να πηδήξουν στο ποτάμι και να εγκλωβισθούν στα στομάχια των ψαριών, από το να υποκλιθούν ενώ η καθαρότητα βεβηλώνεται από λοιμό χυδαίο ..."


Τσιουί Γιουάν  Chu Yuan Τσου Γιουάν)



 Ο πρώτος γνωστός κινέζος ποιητής εμφανίζεται τον 3ο πχ αιώνα στο πριγκηπικό Τσου (στην νότια Κίνα) και είναι ο ποιητής Τσιουί (340-278 πχ) η μοίρα του ήταν τραγική διότι έβαλε στόχο την ευημερία των κατοίκων του Τσου, αυτό προκάλεσε την εχθρότητα των αυλικών  και τον συκοφάντησαν με αποτέλεσμα να εξοριστεί, τα ποιήματά του ήταν γεμάτα πόνο και θλίψη:

« Γυρίζω τα μάτια μου σε Νότο και Βορά.
Μα πότε θα γυρίσω στο σπιτικό μου;
Και των πουλιών τα σμάρια ακόμα
Ξανάρχονται πετώντας στις φωλιές τους.
Ακόμα και η αλεπού πεθαίνει στην πατρική γωνιά της.
Με δίκασαν χωρίς να φτάιω και εξόριστος πλανιέμαι.
Και μέρα νύχτα η σκέψη της μοναξιάς με βασανίζει!».




          


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Τσιουί Γιουάν Qu Yuan (屈原)






Το "Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΞΟΡΙΑΣ" σε μετάφραση Σωκράτης Σκαρτσής

Μου φαίνεται πως ένας μεγαλοφυής
Πλανιέται στα βουνά
Ζωσμένος με κισσό,
Ντυμένος με γλυσίνες,
Με χείλη πάντα χαμογελαστά,
Μ’ ευγενική συμπεριφορά
Που οδηγεί την κίτρινη λεοπάρδαλη
Μαζί με τίγρεις,
Καθισμένος σ’ έν’ άρμα
Με σημαίες από κασσία,
Με μανδύα απ’ ορχιδέα
Και στέμμα από αζαλέα.
Διαλέγοντας το άρωμα
Γλυκών λουλουδιών, αφήνει
Στην καρδιά έν’ άρωμα ανθών
Συχνό στη μνήμη.
Αλλά σκοτεινό είναι το δάσος
Όπου τώρα κατοικώ,
Ποτέ το φως της μέρας
Δε φτάνει στους ήσκιους του.
Προς τα πέρα ένα μονοπάτι
Ελικώνεται επικίνδυνο.
Μόνος στέκομαι

Στην πιο μοναχική λοφοκορφή,
Γη των σύννεφων από κάτω μου
Και γη των σύννεφων γύρω μου.
Απαλά φυσάει ο άνεμος,
Απαλά πέφτει η βροχή,
Η χαρά σαν ομίχλη μεγαλώνει
Και διώχνει τις σκέψεις για το σπίτι μου.
Εκεί κανένας δεν θα με τιμήσει
Πεσμένον από τις τιμές.
Μαζεύω τους καπουτσίνους
Στην πλαγιά των λόφων,
Φυσημένος στη μέση του χάους
Της κοτρόνας και του αγριόχορτου.
Μισώντας τον τύραννο
Που μ’ έκανε απόβλητον,
Που τώρα απ’ την ανάπαυσή του
Δε μου δίνει μια στιγμή:
Πίνοντας στην πηγή του βουνού,
Ησκιωμένος το μεσημέρι
κάτω απ’ το κυπαρίσσι,
τα μέλη μου λάμπουν απ’ τον ήλιο.
Τι κι αν με καλούσε
Πάλι στο παλάτι του, δεν μπορώ να πέσω
Στο επίπεδο των πριγκίπων.
Τώρα κυλάει η βροντή βαθιά,
Τώρα η κοιλάδα των σύννεφων

Και οι γίβονες γύρω μου
Ουρλιάζουν στη μακριά νύχτα.
Η θύελλα μέσα από τα δέντρα που στενάζουν
Άταχτα ορμάει.
Μοναχικός κι άυπνος
Σκέφτομαι τον αγνώμονα κύριό μου
Και μάταια νανουρίζω τη θλίψη μου.






ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Όταν ο ποιητής Τσου Γιουάν έχει εξοριστεί στο μακρινό Βορρά, ζει και γράφει πάνω στις όχθες του ποταμού Mi Lo. Σε αντίθεση με τους κατοίκους του χωριού οι οποίοι φοβούνται τους δράκους του ποταμού, ο Chu Yuan, στην ακρόαση της καρδιάς του, βρίσκει την αληθινή φιλία και την κατανόηση ανάμεσα στους δράκους.






ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ :  Η "βάρκα δράκος" στις λεμβοδρομίες προς τιμή του Τσιουί Γιουάν. 




Σε αυτή την κατάσταση ο ποιητής απελπισμένος έπεσε στον ποταμό Μιλό και πνίγηκε. Ο λαός ακόμα και σήμερα τιμά τον ποιητή Τσιουί Γιουάν και την πέμπτη μέρα του πέμπτου μήνα με το σεληνιακό ημερολόγιο οργανώνονται στο ποτάμι της Κίνας λεμβοδρομίες προς τιμή του. Από τα έργα του Τσιουί Γιουάν μας είναι γνωστά 25 έργα του και η ποίηση του είναι γεμάτη από ανησυχία για την επίγεια ζωή, την μοίρα του εξόριστου, την αναζήτηση της αλήθειας και του καλού. Στο μεγαλύτερο έργο του το ποίημα «Λισάο» (καημός του εξόριστου) περιγράφει την ζωή του , στο ποίημα του «Θάνατος υπέρ Πατρίδος» δείχνει την πίστη του πολεμιστή που νικά με τον χαμό του τον θάνατο. Η ποίηση του Τσιουί Γιουάν είναι συνέχεια του «Σιτσζίν», οι δε ποιητές που μιμήθηκαν τον Τσιουί Γιουάν ονομάστηκαν «Ποιήματα του Τσου»


Τάο Γιουάν Μιν (365-427)






ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ο Τάο Γιουάν Μινγκ, γνωστός και ως Τάο Τσιάν, έζησε τον 4ο αιώνα κατα τη διάρκεια της ανατολικής Δυναστείας των Τζιν.

 Ο ποιητής Τάο Ντου Φου είναι ο διάδοχος του Τσιουί Γιουάν, αυτός ήταν αριστοκρατικής καταγωγής αλλά έφυγε από την οικογένεια του και πήγε σε χωρίο για να ζήσει σαν αγρότης, η πράξη αυτή στα χρόνια εκείνα ήταν ιδιαίτερα τολμηρή. Έτσι βλέπουμε να εξυμνεί την ζωή του χωριού με τον μόχθο και τις χαρές της, είναι λάτρης της απλότητας και αυτό φαίνεται από τους στίχους του:

« Τόσο στενό το μονοπάτι, Τόσο ψηλό, πυκνό το χόρτο.
Που η δρόσος της εσπέρας, τα ρούχα μουσκεύει.
Ας μου βραχούν τα ρούχα, Αυτών την έγνοια θάχω;
Ένα μονάχα θέλω, απ ότι λαχταρώ μην ξεστρατίσω».







            Ο Τάο Γιουάν Μιν έγραψε το φανταστικό ποίημα « Η πηγή της ροδακινιάς», σ αυτό το έργο λαχταρά αγρότες που δεν θα πληρώνουν κρατικούς φόρους.

8ος και 9ος αιώνας μχ


Την περίοδο του 8ο και 9ου αιώνα η Κίνα είναι ένα ισχυρό κράτος με ηγεμόνες της δυναστείας Ταν και τότε  παρουσιάζονται εξέχοντες ποιητές όπως ο Λη Μπο, ο Ντου Φου, ο Μπο Τσζιουί. Οι ποιητές αυτοί είναι άξιοι συνεχιστές του «Σιτσζίν» και της ποίησης του Τσιουί Γιουάν και του Τάο Γιουάν Μιν.









ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : ΤΙΠΟΤΕ δεν γνωρίζουμε
       για τη ζωή
       του ξακουστού Λι Πο
       βάρδου στην επικράτεια
       τη μακρινή
       της Κίνας

       Πάρεξ μονάχα αυτό

       Πως μεθυσμένος βούτηξε
       κάποια βραδιά
       στου ποταμού
       τα ραγισμένα τα νερά
       για ν' αγκαλιάσει
       —μόνος αυτός κι ανέγγιχτος—
       το ανέγγιχτο
       φεγγάρι.

διαβάζοντας τους Κινέζους
ποιητές του Γιάννη Λειβαδά.
 

Ο Λη Μπο Lǐ Bái ή Lǐ Bó (701-762μχ)  και ο Ντου Φου (712 – 770μχ) συνομίληκες συνδέθηκαν με στενή φιλία, ο Λη Μπο θεωρήθηκε ισάξιος του Πούσκιν, στα ποιήματά του βρίσκουμε λυρισμό και ρητορική:


« Μες στη νεροσυρμή- Η φθινοπωρινή σελήνη.
Στη νότια λίμνη πέρα. Η νηνεμία και η γαλήνη.
Κάτι  θλιμμένο το άνθος του λωτού. Πασχίζει να μας πει.
Για να γεμίσει θλίψη. Και τη τη δική μου τη ψυχή».








ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ο περίπατος του Λι Μπάι, λεπτομέρεια έργου της Λιανγκ Κάι, 13ος αιώνας.


Και σε άλλο ποίημα του διαβάζουμε:

«Αρμόζει καβάλα σ έναν δράκο να πετώ
Να ζω στις ηλιαχτίδες και την λάμψη να ρουφώ!»


Οι Κινέζοι έπλασαν θρύλους για τον Λη Μπο τον είπαν «κάτοικο του ουρανού, εξορισμένο στην γη». Όπως ήταν φυσικό ο Ντου Φου θεώρησε τον Λη Μπο δάσκαλό του εκτός από φίλο του.




Ο Ντου Φου δεν είχε το ανάστημα του Λη Μπο αλλά στηλίτεψε τα κακώς κείμενα και όπως οι προηγούμενοι έγραψε λυρικά ποιήματα, ζώντας σε περίοδο που εμφανίστηκε η ανταρσία του στρατηγού Λου Σαν το 755 αφηγείται τα έργα του και τα βάσανα του λαού, έτσι η ποίησή του ονομάστηκε «Ιστορίες σε στίχους».  Έγραψε το ποίημα «Ξεραμένες φοινικιές». Ας δούμε κάποιους στίχους του  Ντου Φου:




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ντου Φου, ο «Σοφός Ποιητής» Τα ποιήματα «Λι Ντου» θεωρούνται από τα πιο υψηλής ιστορικά σημασίας στην Κίνα.


«Του λαού οι συμφορές την καρδιά μου ματώνουν.
Τη λέξη λύπηση ξέχασαν οι βαθμοφόροι».

«Ω να έχτιζα ένα σπίτι με δωμάτια μύρια.
Τεράστιος τοίχος να το κλείνει γύρω γύρω.
Μια στέγη ν είχε και χιλιάδες παραθύρια.
Για τους φτωχούς που αδίκησε η μοίρα».
«Κι αν στης ζωής τον δρόμο ως θα βαδίζω.
Το χτίσμα αυτό μπορέσω ν ανταμώσω.
Ας γκρεμιστεί και τζάκι κι ότι ορίζω
Το σπίτι να χτιστεί κι εγώ ας παγώσω».







ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : παράπονο στις σκάλες του παλατιού


στις σκάλες από νεφρίτη κάθισε η δροσιά

έγιναν σχεδόν άσπρες


έχουν υγρανθεί

οι κάλτσες μου από μετάξι

χαμηλώνω τις γυάλινες κουρτίνες

και κυτάζω έξω το φεγγάρι

νύκτα του φθινοπώρου καθαρή

μα πού στο διάβολο είν'αυτός

κι'ακόμη δεν εφάνη

(Ποίημα του Λι Πο) 




            Δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Ντου Φου γεννήθηκε ο  Μπο Τσζιουί (772-846 μχ), ο ποιητής αυτός είχε καλή θέση στην αυλή, αλλά την αγάπη του προς τον λαό και την τόλμη του να μιλά στον αυτοκράτορα, την πλήρωσε με εξορίες, σε εμάς έχει φτάσει μια παράδοση που λέει ότι γράφοντας ένα ποίημά του, το διάβαζε σε μια απλή, αγράμματη γυναίκα και το διόρθωνε , αν είχε κάτι που εκείνη δεν καταλάβαινε.  Στον Μπο Τσζιουί ανήκουν οι κύκλοι των ποιημάτων «Μελωδίες του Τσιν» και «Νέα λαϊκά τραγούδια» όπου ο ποιητής μιλά για την σκληρή πείνα, τη φτώχεια που προκαλούν οι πόλεμοι, για τους άπληστους αξιωματούχους, ο ίδιος ο ποιητής ένοιωθε ένοχος για την ένδεια των ανθρώπων που ζούσαν γύρω του.


«Τύχη καλή μ έχει φυλάξει.
Από την παγωνιά και από την πείνα.
 Κι ούτε αναγκάστηκα να μάθω.
Του γεωργού την δύσκολη δουλεία.
Μα ως θυμηθώ τον κόπο τους.
Ντροπή μεγάλη νοιώθω:
Πως θα μπορέσω τάχα να απαντήσω.
Γιατί απ αυτούς πιο ευτυχισμένος είμαι;»
Το ποίημα «Ο γέρος απ το Ντουλίν» :
«Τα στάχια δεν πρόφτασαν να μεστώσουν
Κι η πυρά τάκαψε, ξεραίνοντάς τα.
Ο φοροεισπράχτορας καλά το ξέρει.
Μα δε ζητάει να λιγοστέψουν τα δοσίματα.
Σκληρά μαζεύει την δεκάτη, φόρους παίρνει.
Πασχίζοντας να δουν τα αφεντικά του.
Πόσο φροντίζει για το βιός τους».


Ο Μπο Τσζιουί μπορεί να θεωρηθεί και από τους άλλους δύο ότι ήταν υπέρμαχος υπερασπιστής των καταπιεζομένων.

           


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Βρε βρε! Τί ζητάς εσύ εδώ, στην κορυφή του όρους Φαν-Κυό
Μ’ ένα τεράστιο καπέλο, μες στου μεσημεριού τον ήλιο
Και τί αδύνατος που είσαι, πώς αδυνάτισες έτσι
Μάλλον θα υποφέρεις, πάλι, από ποίηση.
Λη Πο (701-762μχ)


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-          ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ τόμος 8 εκδόσεις Ακαδημίας Παιδαγωγικών Επιστημών ΡΣΟΣΔ Μόσχα 1961.

5 σχόλια:

  1. Αγαπητέ μου αν μπορείς να επανορθώσεις θα ήταν πολύ ευγενικό εκ μέρους σου.Αναφέρομαι στο ποίημα του Λι Πο, Παράπονο στις σκάλες του παλατιού, που την μετάφραση την έκανα προσωπικά απ΄ευθείας απ΄την αγγλική. Το μπλογκ μου είναι Ξυνός Λόγος
    Νεοκλής Κυριάκου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Στo αξιόλογο μπλογκ του Κλέος υπάρχουν πολλά ποιήματα μεταξύ των οποίων και το ποίημα του Λι Πο "παράπονο στις σκάλες του παλατιού".

    Δεν διεκδικώ την πατρότητα της μετάφρασης, η οποία απ ότι φαίνεται ανήκει στο εν λόγω μπλογκ. Εξ άλλου κανένα ποίημα απ όσα δημοσίευσα δεν έχω μεταφράσει εγώ, είναι μια συλλογή που έγινε είτε από το ίντερνετ, είτε από βιβλία της βιβλιοθήκης μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ΜΕ ΜΙΑ ΚΑΝΑΤΑ ΚΡΑΣΙ ΜΕΣ ΤΑΝΘΙΣΜΕΝΑ ΔΕΝΤΡΑ

    Μέσ τ'ανθισμένα δέντρα, κάθομαι και πίνω μόνος μου

    καλό κρασί απ'την κανάτα , δίχως κανένα φίλο συντροφιά,

    Καθώς το φεγγάρι ψηλά με κυτάζει

    πίνω στην υγειά του, στην αιθέρια λάμψη του.

    σηκώνοντας ψηλά το ποτήρι μου,

    και νά η σκιά μου, κι είμαστε τρεις τώρα

    αν και το φεγγάρι δεν μου κάνει το χατήρι να πιει μαζί μου

    αυτή μονάχα μ'ακολουθεί κάνοντας ό,τι κάνω ,

    Απόψε είμαστε όλοι φίλοι, εγώ, το φεγγάρι, η σκιά μου

    ας ταιριαξουμε το ρυθμό μ'αυτόν της άνοιξης

    Τραγουδώ, χορεύω και το φεγγάρι ταλαντεύεται άγρια στον ουρανό


    η σκιά μου σηκώθηκε κι αυτή και χορεύει παράξενα

    Ας γλεντήσουμε ενόσω είμαστε ξύπνιοι

    μετά η γλυκειά μέθη θα μας χωρίσει

    Ας ευχηθούμε νάμαστε πάντοτε μαζί

    σε μια φιλία άγνωστη μες τους ανθρώπους,

    να συναντιώμαστε για πάντα και να χαιρόμαστε


    μέσα στους άπειρους γαλαξίες!


    Ποίημα του Λί Πο από τομ μπλογκ http://ksinoslogos.blogspot.gr/2012/02/k_08.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πλούτον, σ΄ευχαριστώ για την ανταπόκρισή σου, και τη δημοσίευση των δύο ποιημάτων με αναφορά το μπλόγκ μου. Απλά θάθελα να σου πω, ότι κάποτε μου τη δίνει και μεταφράζω ό,τι είναι στις δυνατότητές μου. Μην νομίσεις ότι είναι εύκολη δουλειά. Τουλάχιστον όπως το κάνω εγώ. Δεν ξέρω για τους άλλους. ΄Εχω δει και καλές και μέτριες μεταφράσεις. Σου λέω είναι κόπος. ΄Ετσι είναι μια ευγενική αναγνώριση γι αυτό, όταν το αναφέρουμε. Μην νομίσεις, κι εγώ έχω δανειστεί άπειρες φορές κείμενα, εδώ στο διαδίκτυο, είναι μια μεγάλη δημοκρατία. Προσπαθώ όσο μπορώ κι εγώ να αναφέρω πηγές, δεν είμαι σίγουρος αν το επιτυγχάνω πάντοτε. Σ΄ευχαριστώ και πάλι και σε συγχαίρω για το δημιουργικό σου έργο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Να είσαι καλά Κλέος, βλέπω και εγώ το μπλογκ σου σιγά σιγά, έχεις πάρα πολύ όμορφα πράγματα, στο μπλογκ μου βάζω θέματα πολιτισμού, αλλά κυρίως μου αρέσει η ιστορία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή